Dostępność w NGO – nasze potyczki i pierwsze wnioski

My miałyśmy takie sytuacje i zdarzają się nam one coraz częściej.

Na naszej konferencji rok temu była wolontariuszka poruszająca się na wózku oraz uczestniczka z psem asystującym. W procesie Action Learning, który odbywał się online oraz w stacjonarnym szkoleniu, uczestniczyła niewidoma liderka organizacji. O razu zapytałyśmy o jej potrzeby. Jak dostosować naszą salę szkoleniową, aby była wygodna dla niej i dla asystującego jej psa? Dowiedziałyśmy się między innymi, że psa nie wolno zaczepiać, bo jest w pracy. Nasza uczestniczka potrzebowała też wsparcia w poruszaniu się po obiekcie szkoleniowym. Prowadząc szkolenie, starałyśmy się mniej odnosić do slajdów, a bardziej je opisywać i omawiać. To zdecydowanie wydłużyło nam czas szkolenia. W procesie online korzystałyśmy z ClickMeetingu, którego strona oraz pokoje webinarowe są odczytywane przez programy asystujące. Prowadząc spotkania z innymi uczestniczkami, starałyśmy się pamiętać o opisywaniu tego, co dzieje się na ekranie – kto jest obecny, kto macha, kto się uśmiecha. Dzięki temu udział w procesie rozwojowym był dla naszej uczestniczki w pełni dostępny i komfortowy.

To był moment, kiedy pomyślałyśmy, że z podejścia: „jesteśmy otwarte na udział osób z niepełnosprawnościami w naszych wydarzeniach” przeszłyśmy do: „chcemy być na to naprawdę gotowe i dobrze przygotowane”.

Dlatego od kilku miesięcy mocniej pochylamy się nad tematem dostępności, między innymi dzięki projektowi, który realizujemy z Fundacją GenerAACja oraz szkoleniom (doskonałym) prowadzonym dla nas przez Fundację Katarynka.

Kiedy myślimy o dostępności i o osobach ze specjalnymi potrzebami, najczęściej w pierwszej kolejności przychodzą nam do głowy osoby poruszające się na wózkach. Myślimy o rampach, szerokich drzwiach, dostosowanych salach szkoleniowych czy toaletach, do których można wjechać wózkiem. Czyli o dostępności architektonicznej.
W przypadku organizacji wydarzeń często ktoś zadbał już o to za nas, po prostu możemy wybierać miejsca, które są dostępne dla osób z niepełnosprawnościami. Jeśli jednak mamy siedzibę, której nie da się łatwo przebudować, możemy skorzystać z tzw. racjonalnych usprawnień, gdy uzupełnić buro o potrzebny element (np. przenośna rampa). Możemy też osobie ze szczególnymi potrzebami zaproponować dostęp alternatywny, czyli inny sposób skorzystania z naszej oferty – konsultacje online lub spotkanie w innym miejscu, jeśli Twoja siedziba nie jest dostępna. Warto takie informacje jasno opisać na stronie wydarzenia lub projektu.

Możesz się teraz zastanawiać: Czy zapewnianie dostępności jest dla mojej organizacji obowiązkowe? W wielu przypadkach tak, szczególnie wtedy, gdy Twoja organizacja realizuje zadania publiczne finansowane ze środków publicznych. W takich sytuacjach dostępność często wynika z przepisów lub z warunków konkursu dotacyjnego. W praktyce oznacza to, że pytania o dostępność pojawiają się zarówno we wnioskach o dotacje, jak i w sprawozdaniach z realizacji projektów.

Jeśli dopiero zaczynasz z dostępnością, tak jak my, to mamy dla Ciebie kilka prostych wskazówek.

1. Zapytaj o potrzeby
   
   Już samo zapytanie o specjalne potrzeby (np. w formularzu rekrutacyjnym do projektu) jest ważnym elementem zapewniania dostępności. Warto o tym pamiętać przy przygotowywaniu formularzy zgłoszeniowych na konferencję czy szkolenie.
   
   
2. Zacznij od niezbędnego minimum
   
   W dostępności informacyjno-komunikacyjnej oznacza to:
   
   – możliwość skorzystania z tłumacza języka migowego w kontakcie z organizacją (np. przy załatwianiu spraw administracyjnych),
   – zapewnienie środków technicznych wspierających osoby słabosłyszące,
   – umożliwienie komunikacji w preferowanej przez daną osobę formie, jeśli zgłosi ona taką potrzebę.
   
   
3. Zadbaj o stronę internetową
   
   Strona Twojej organizacji powinna być możliwie dostępna dla osób korzystających z technologii asystujących (np. czytników ekranowych). Niezbędne minimum to przygotowanie tekstu informacyjnego o Twojej organizacji w formie możliwej do odczytania przez czytnik ekranu.
   Przygotuj także:
   – krótką wizytówkę organizacji w tekście łatwym do czytania (ETR – easy to read),
   – materiał o organizacji w polskim języku migowym (PJM).
   
   
4. Dodaj deklarację dostępności
   
   Na stronie internetowej warto zamieścić deklarację dostępności, dokument, w którym opisujesz, co Twoja organizacja zapewnia osobom ze szczególnymi potrzebami, a czego jeszcze nie.
   
   Dobra wiadomość dla Ciebie (my się bardzo ucieszyłyśmy!) jest taka, że są dostępne bezpłatne generatory, które pomagają przygotować taki dokument. Możesz skorzystać m.in. z generatorów na tej lub tej stronie.
   

To oczywiście tylko początek tematu. W obszarze dostępności istnieje wiele dobrych praktyk, które wdraża coraz więcej organizacji. Są też instytucje i fundacje, które pomagają wprowadzać dostępność krok po kroku. My same jesteśmy w tej drodze i chętnie będziemy się z Tobą dzielić tym, czego się uczymy.

---